Hoogwater, leefbaarheid, vaarrroutes en natuur: de Maastrichtse puzzel van vier transities

Aangeboden door onze partner WSP – In een van de grootste integrale waterprojecten van Nederland, het Zuidelijk Maasdal, komen vier transities samen. Dat vraagt leiderschap, moed om oude patronen los te laten, en de bereidheid om samen te werken over organisatiegrenzen heen.

Het Zuidelijk Maasdal staat voor een opgave: bij verwachte piekafvoeren van meer dan 4.600 m³ water per seconde in de komende twee eeuwen zijn stevige aanpassingen aan het landschap onvermijdelijk. Maar hoe bescherm je Maastricht tegen extreem hoogwater zonder de ziel van de stad te verliezen?

Bewoners van Maastricht genieten dagelijks van het uitzicht op het water, de historische bruggen en het groene landschap in en rondom de stad. De Maas is meer dan een decorstuk: het is de levensader van de stad. Ze draagt bij aan de culturele identiteit, speelt een sleutelrol in de scheepvaart en zorgt ervoor dat water veilig wordt afgevoerd zodat de voeten van Maastrichtenaren droog blijven.

Vier transities tegelijk

De uitdaging in dit Zuidelijk Maasdal project: vier grote transities moeten hier tegelijkertijd plaatsvinden. Strategisch omgevingsmanager Jette Eshuis legt uit: ‘Hoogwaterbescherming, het verbeteren van de vaarroute voor scheepvaart, ruimtelijke ontwikkeling en het versterken van de natuur. Ze zijn nauw met elkaar verweven en vragen om slimme, integrale keuzes.’

Vaarroutes en keringen

Ze vervolgt: ‘De vaarroute door Maastricht is op sommige punten te krap en laag voor veilig en efficiënt transport. Ook bij de invaart van het Julianakanaal ontstaan risico’s bij hoge stroomsnelheden op de Maas. Schepen uit België komen daar met te hoge snelheid in stilstaand water terecht – gevaarlijk voor mens én schip. In 2017 ontwikkelden we al oplossingsrichtingen, die we nu verder uitwerken. De keringen tussen Eijsden en Borgharen zijn te laag of niet sterk genoeg. Daarvoor onderzoeken we oplossingen zoals het versterken van dijken of het verruimen van het rivierbed.’

Transformatie en natuur behouden

Dan zijn er nog de transformatie van industrieterreinen tot levendige woon- en werkgebieden, én de wens om natuur en recreatie te behouden. Eshuis: ‘Maastricht transformeert. Verouderde industrieterreinen aan het water maken plaats voor levendige woon- en werkgebieden. Daarbij zoeken we verbindingen tussen oost- en westoever – letterlijk, via bruggen, en figuurlijk, in ruimtelijke samenhang.’

‘Fietsen en wandelen in de natuur draagt bij aan de gezondheid en het geluk van Maastrichtenaren. En een robuust en veerkrachtig riviersysteem aan de natuur en biodiversiteit. Als we de rivier moeten verbreden voor waterveiligheid, combineren we dat met nieuwe natuur, zodat er altijd groene ruimte blijft.’