Terugblik Waterstof Werkt!
Jorg Fotografie: Marcel van Hoorn

6 november | Duurzaam | ShiftLimburg

Terugblik Waterstof Werkt!

Waar liggen de kansen voor Limburgse ondernemers?


Welke rol kan waterstof spelen in de verduurzaming van het Limburgse bedrijfsleven? En wat is er nodig om van veelbelovende technologie naar haalbare toepassingen te komen?

Tijdens het evenement Waterstof Werkt op 4 november in de ECI Cultuurfabriek in Roermond kwamen ruim 80 ondernemers, experts en vertegenwoordigers van onderwijs en overheid samen om die vragen te verkennen. De conclusie? Waterstof biedt volop kansen, maar de weg naar een werkende waterstofeconomie vraagt om realistische keuzes, investeringen en vooral samenwerking.

jean.jpg

Waterstof als onderdeel van het energiesysteem

De energietransitie vraagt om meer dan alleen de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame elektriciteit. Hoe slaan we energie op wanneer de zon niet schijnt of de wind niet waait? Hoe zorgen we dat bedrijven voldoende energie beschikbaar hebben? En welke rol kan waterstof daarin vervullen?

Prof. dr. Ad van Wijk van TU Delft nam de aanwezigen mee in zijn visie op het energiesysteem van de toekomst. Daarin speelt waterstof volgens hem een belangrijke rol als aanvulling op elektrificatie. Vooral in sectoren waar directe elektrificatie technisch lastig is, zoals de zware industrie, scheepvaart en delen van het goederenvervoer, kan waterstof uitkomst bieden.

Ook de opslag en het transport van duurzame energie bieden perspectief. Groene waterstof maakt het mogelijk om hernieuwbare energie voor langere tijd op te slaan en over grotere afstanden te vervoeren. Daarmee kan het bijdragen aan een stabielere energievoorziening.

Maar daarvoor is wel een compleet systeem nodig. Van productie-installaties en opslagfaciliteiten tot transportnetwerken en internationale energieketens. Van Wijk benadrukte dan ook het belang van een langetermijnvisie en tijdige investeringen in infrastructuur.

prof.dr.ad.jpg
andre.jpg

Samenwerken aan nieuwe energie-infrastructuur

Hoe zo'n energiesysteem in de praktijk vorm kan krijgen, liet André Boer van HiDelta zien aan de hand van de Multicommodity Hub in Sliedrecht. Daar werken ondernemers, overheden, netbeheerder Stedin, energie- en afvalbedrijf HVC en kennisinstellingen samen aan de ontwikkeling van een energiesysteem waarin elektriciteit, warmte en waterstof met elkaar worden verbonden.

Het idee is om lokaal opgewekte duurzame energie zo efficiënt mogelijk te benutten. Overschotten aan zonne- en windenergie kunnen bijvoorbeeld worden opgeslagen of omgezet in groene waterstof. Door het energieverbruik en de opwek van verschillende bedrijven op elkaar af te stemmen, ontstaan mogelijkheden om energie te delen en gezamenlijk te investeren in infrastructuur.

Voor Limburgse bedrijventerreinen is dat een relevant voorbeeld. Ook hier lopen ondernemers tegen de grenzen van het elektriciteitsnet aan, terwijl de behoefte aan duurzame energie groeit. Een collectieve aanpak kan nieuwe mogelijkheden creëren die voor individuele bedrijven moeilijk te realiseren zijn.

Tegelijkertijd laat het voorbeeld uit Sliedrecht zien dat een energy hub niet alleen een technisch vraagstuk is. Het vraagt om samenwerking, inzicht in de energievraag en gezamenlijke investeringen.

261104MV0954A.jpg
gerbert3.jpg

Van waterstofambitie naar ondernemerschap

Dat de ontwikkeling van een waterstofeconomie niet vanzelf gaat, maakte Gerbert Vissers, CEO van Vissers Energy Group, duidelijk. Vanuit zijn ervaring met duurzame mobiliteit en de ontwikkeling van waterstoftankstations liet hij zien wat er komt kijken bij het opbouwen van een nieuwe energieketen.

Een concreet voorbeeld zijn de initiatieven rondom waterstof in Tegelen. Daar wordt gewerkt aan een regionaal ecosysteem waarin productie, opslag, distributie en toepassing van waterstof samenkomen. Juist die verbinding is belangrijk: een tankstation heeft voldoende gebruikers nodig, terwijl transportbedrijven pas kunnen overstappen als ze verzekerd zijn van betrouwbare en betaalbare brandstof.

Ook financiering speelt een grote rol. Vissers ging in op de SWIM-subsidieregeling, die investeringen in waterstofmobiliteit kan ondersteunen. Maar subsidies alleen zijn niet voldoende. Ondernemers hebben ook behoefte aan duidelijk beleid, beschikbare infrastructuur en voldoende marktvraag om investeringen verantwoord te kunnen doen. Zijn verhaal maakte duidelijk dat de waterstoftransitie niet alleen draait om technologie, maar ook om ook om ondernemerschap en het vermogen om ondanks onzekerheden stappen te zetten.

Na de drie keynotes volgde onder leiding van moderator Jorg Gogler een paneldiscussie, waarin de aanwezigen vragen konden stellen en verder in gesprek gingen over de kansen en uitdagingen van de waterstoftransitie.

jorg-ad-andre-gerbert.jpg

Waterstof in de industrie: begin bij het bedrijfsproces

In de middag werd het programma verdiept met drie kennissessies. Tijdens de sessie over waterstof in de industrie brachten Jaco Reijerkerk en Tess van Eeden van Ekinetix een belangrijke nuance aan: de energietransitie begint niet bij de keuze voor een bepaalde technologie, maar bij de behoeften van het bedrijf. Wat moet een productieproces over tien of twintig jaar nog steeds betrouwbaar kunnen? Welke temperaturen zijn nodig? Hoeveel energie wordt gebruikt en wanneer? En welke infrastructuur is beschikbaar?

Vanuit die vragen kunnen ondernemers verschillende verduurzamingsroutes onderzoeken. Denk aan efficiënter energiegebruik, elektrificatie, duurzame warmte, waterstof of een combinatie daarvan. Waterstof is vooral interessant wanneer de eigenschappen ervan daadwerkelijk iets toevoegen. Bijvoorbeeld als een productieproces een moleculaire grondstof nodig heeft, zeer hoge temperaturen vraagt of niet goed rechtstreeks te elektrificeren is.

Daarbij is ook de timing belangrijk. Een aangekondigd waterstofnetwerk betekent immers niet automatisch dat een individueel bedrijf op het juiste moment over voldoende betaalbare waterstof kan beschikken. Productie, transport, opslag, vergunningen en investeringen moeten allemaal op elkaar aansluiten.

De belangrijkste boodschap voor ondernemers? Je hoeft de uiteindelijke oplossing nog niet te kennen om vandaag al stappen te zetten. Door de energievraag en toekomstige investeringen in kaart te brengen, kunnen bedrijven beter beoordelen welke route haalbaar is en welke keuzes ze nu al moeten voorbereiden.

jan-willem en jean.jpg

Mobiliteit: niet één perfecte brandstof

Ook in de logistiek en mobiliteit draait verduurzaming om de juiste toepassing. Jan-Willem Tolkamp van LIOF, Dick van Aggel van Medi Cura en Pleun van der Kooij van FIER gingen in op de mogelijkheden van waterstof en batterij-elektrisch vervoer.

Batterij-elektrisch rijden is vanuit energie-efficiëntie doorgaans de gunstigste keuze. Maar voor transportbedrijven spelen meer factoren mee. Hoeveel kilometers rijden voertuigen dagelijks? Wanneer kunnen ze laden? Hoeveel vermogen is beschikbaar? En wat gebeurt er wanneer een wagenpark groeit van enkele elektrische voertuigen naar tientallen of honderden trucks?

Dick van Aggel liet vanuit Medi Cura zien hoe belangrijk het is om niet alleen naar het voertuig te kijken, maar ook naar de energievoorziening eromheen. Daarbij spelen de beschikbare netcapaciteit en mogelijkheden om samen te werken met nabijgelegen bedrijven een belangrijke rol.

Pleun van der Kooij liet zien dat de ontwikkeling van elektrische vrachtwagens en laadinfrastructuur ondertussen volop doorgaat. Europese regelgeving stimuleert de aanleg van laad- en waterstofinfrastructuur langs belangrijke transportcorridors. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan energiehubs en nieuwe mogelijkheden om vrachtwagens onderweg sneller te laden.

De financiële haalbaarheid blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt. Niet alleen de aanschafprijs, maar ook energieprijzen, inzet, subsidies, restwaarde en andere kosten bepalen of een duurzame vrachtwagen aantrekkelijk is.

De sessie leverde drie praktische lessen op: er bestaat geen perfecte brandstof, infrastructuur is minstens zo belangrijk als het voertuig en praktijkervaring is onmisbaar. De juiste oplossing hangt uiteindelijk af van de bedrijfsvoering.

Waterstof voor het mkb: kansen én veiligheid

Waterstof is niet uitsluitend interessant voor grote industriële bedrijven. Ook voor het mkb ontstaan mogelijkheden om duurzame energie op te slaan en toe te passen.

Tijdens de derde kennissessie deelden Maarten Ruijtenberg van Hermanos Energy, Karin Perdaems van Stichting Lelystadse Boer en Marcel Vogelsangs van MV Energietechniek hun ervaringen met kleinschalige waterstofinstallaties.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden uit onder meer de agrarische sector en de warmtevoorziening werd duidelijk welke mogelijkheden kleinschalige waterstofinstallaties bieden. Zo werden systemen besproken waarin zonne-energie wordt omgezet in waterstof, opgeslagen en op een later moment weer benut voor elektriciteit of warmte. Ook kwamen toepassingen aan bod waarbij waterstof kan bijdragen aan het verminderen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Vooral in de agrarische sector biedt dat mogelijkheden. Bedrijven beschikken soms over grote hoeveelheden zonnepanelen, maar kunnen niet alle opgewekte elektriciteit direct gebruiken of terugleveren. Door verschillende vormen van energieopslag te combineren, kunnen ze hun energievoorziening flexibeler maken.

Tegelijkertijd vraagt de toepassing van waterstof om zorgvuldige voorbereiding. Marcel Vogelsangs ging daarom uitgebreid in op veiligheid, vergunningverlening en regelgeving. Denk aan de eisen voor waterstofproductie, opslag en tankinstallaties, maar ook aan de nieuwe NTA 8091 voor tijdelijke mobiele waterstofaggregaten.

De boodschap was duidelijk: technische mogelijkheden zijn slechts één onderdeel van een haalbaar project. Ook veiligheid, ontwerp, vergunningen en beheer moeten vanaf het begin worden meegenomen.

Van kennis delen naar samen aan de slag

Naast het inhoudelijke programma was er een informatiemarkt waar organisaties uit de waterstofketen hun innovaties en producten presenteerden. Onder andere Voyex, Hermanos Energy, HyER Power, Oost NL / H2B, Power to Power, UFS H2-Sensing en WaterstofNet / Hy-Infra waren aanwezig. Tijdens de netwerklunch en tussen de sessies door ontstond volop gelegenheid om contacten te leggen en mogelijke samenwerkingen te verkennen.

Wat de verschillende presentaties en praktijkvoorbeelden met elkaar verbond, was het belang van samenwerking. Waterstofproductie heeft afnemers nodig, duurzame mobiliteit vraagt om tank- en laadinfrastructuur en industriële toepassingen zijn afhankelijk van betaalbaarheid en leveringszekerheid.

Voor Limburg ligt daar een belangrijke opgave én kans. Binnen PVB Limburg en Smart Energy Hubs Limburg wordt gewerkt aan het verbinden van ondernemers en het ontwikkelen van collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen. Daarbij wordt steeds breder gekeken dan elektriciteit alleen. Ook warmte, duurzame moleculen en gezamenlijke infrastructuur kunnen onderdeel zijn van een toekomstbestendig energiesysteem.

lunch&infomarkt.jpg
allenogaanwezigrsprekers.jpg

Waterstof Werkt liet zien dat de mogelijkheden er zijn, maar dat niet iedere toepassing voor ieder bedrijf geschikt is. De volgende stap is daarom niet simpelweg méér waterstof inzetten, maar samen onderzoeken waar waterstof daadwerkelijk waarde toevoegt en hoe kansrijke initiatieven kunnen worden gerealiseerd.


Samen werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen?

PVB Limburg ondersteunt ondernemers, gemeenten en andere betrokken partijen bij het verduurzamen en toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. Het programma wordt in Limburg uitgevoerd door het consortium LIOF, LWV en OML.

Wil je onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor jouw bedrijventerrein of samen met andere ondernemers aan de slag met een collectieve energieoplossing? Neem contact op met PVB Limburg via pvblimburg@liof.nl.

Bekijk het programma
LIOF_PORTRET OP STAND_16162

Contact

Renée Boesten
LIOF
pvblimburg@liof.nl
06 27 96 60 98